Greinasafni: Ferðaþjónusta einnig undir: Sveitarfélög
Ferðaþjónusta á Reykjanesinu: Ævintýralegur jarðfræðigarður

Þegar Íslendingar hugsa um afþreyingu og ferðamöguleika  á Reykjanesi kemur Bláa Lónið líklega fyrst upp í hugann hjá flestum. En þrátt fyrir allt það sem Bláa Lónið hefur upp  á að bjóða er það langt í frá það eina sem Reykjanes hefur fram að færa. Undanfarin ár hefur verið unnið markvisst að því að kynna svæðið betur fyrir  Íslendingum, bæta aðgengi aðáhugaverðum stöðum og auka þjónustu. Suðurnesjamenn ætla ekki að láta þar við sitja því í farvatninu er metnaðarfullt verkefni þar sem Gunnuhver er hjartað, en til stendur að afmarka svæði vestast á Reykjanesi sem jarðminjaorku- og náttúrugarð.

Kristján Pálsson, framkvæmdastjóri Markaðsstofu Suðurnesja, segir að verkefnið sé hugsað sem einskonar garður þar sem hægt verði að dvelja um lengri eða skemmri tíma við náttúruskoðun, fuglaskoðun, jarðfræðirannsóknir og gönguferðir á svæði þar sem Reykjaneshryggurinn gengur á land og úthafsaldan rís hæst við Íslandsstrendur. Reykjanesgarður mun ná yfir svæði frá Háleyjabungu austan við Reykjanestá að brúnni milli heimsálfa og þaðan norður fyrir Hafnaberg. Hápunktarnir innan Reykjanesgarðs verða háhitasvæðið við Gunnuhver eins og fyrr er getið, fuglabjörgin við Hafnaberg og Valahnjúk, Reykjanesvirkjun með sýningunni Orkuverið jörð, 100 gíga hringurinn, ströndin við Stóru-Sandvík,   Reykjanesviti,brúin milli heimsálfa, Skálafell, Háleyjabunga, hraunmyndanir , náttúrulaugar og hellar. Í garðinum verði þjónustuhús með aðstöðu fyrir ferðamenn.

Gunnuhver opnaður aftur
Gunnuhverinn sjálfur er afar  tilkomumikill um þessar mundir að sögn Kristjáns. „Gunnuhver hefur breitt verulega úr sér síðust 2 árin og látið mikið á sér kræla með leirgosum og sprengingum. Hættuástand skapaðist að mati Almannavarna við þetta og var svæðinu því lokað af öryggisástæðum. Öll mannvirki við hverinn hafa svo eyðilagst við þessa auknu virkni – þ.e. vegurinn að hvernum, göngubrýr og stígar,“ segir Kristján. Þetta er ekki í fyrsta sinn sem Gunnuhver færir sig um set eða breiðir úr sér og má nefna árin 1905 og 1967 þegar þar urðu mikil leirgos samfara jarðhræringum sem gengu yfir Reykjanesið. Ástæða breytinganna á Gunnuhver að þessu sinni eru þó ekki  vegna jarðhræringa heldur vegna borana Hitaveitu Suðurnesja eftir gufu fyrir Reykjanesvirkjun. „Að  áliti Ferðamálasamtaka Suðurnesja er það skylda HS orku að lagfæra aðgengið við Gunnuhver en við lítum svo á að það sé hluti af frágangi vegna Reykjanesvirkjunar. Nauðsynlegar lagfæringar  lúta að því að byggja upp nýjanveg fyrir norðan hverinn sem að hluta til hefur verið hannaður uppi á varnargarði Gráa Lónsins. Einnig þarf að byggja göngubrýr að hvernum svipað því sem áður var og útsýnispall í stað þess sem hefur eyðilagst. Ferðamálasamtök Suðurnesja hafa fyrir styrk frá Ferðamálastofu keypt allt efni í pall við hverinn sem bíður uppsetningar og er vonast til að með samstilltu átaki Grindavíkurbæjar, Reykjanesbæjar og HS orku náist að opna þennan vinsæla ferðamannastað fyrir sumarið,“ segir Kristján.

Gufuorgel og eggjasuða


Þrátt fyrir þessar tafir segir Kristján að Reykjanesvirkjunin sjálf bjóði upp á mörg tækifæri hvað þetta verkefni varðar. Þar  sjáist að ferðamennska og virkjanir eigi ágætlega saman ef vel erað verki staðið. „Reykjanesvirkjun sem slík stendur fyrir sínu en þar innandyra er mjög merkileg sýning sem heitir „Orkuverið jörð“ og er þar lýst í máli og myndum hvernig orka jarðar hefur orðið til og hvernig hún brýst fram og er nýtt af manninum. Frá Reykjanesvirkjun  rennur einnig mikið af heitum sjó, álíka mikið og meðalrennsli Elliðaánna en hugmyndin er að virkja þennan heita sjó t.d. fyrir ylströnd,“ segir   Kristján.

Aðrir merkilegir staðir á svæðinu eru til að mynda Gráa Lónið sem hefur myndast á svipaðan hátt og Bláa Lónið við jarðhitanýtingu og segir Kristján að það gæti nýst til baða. „Á háhitasvæðinu viljum við svo gefa fólki kost á því að sjóða sér egg í leirnum. Eins hafa heyrst hugmyndir um gufuorgel og ýmislegt fleira. Gunnuhver er svo kjörinn til að sýna fólki hvernig orkan úr iðrum jarðar brýst upp úr jarðskorpunni sem bullandi leir, sjóðandi vatn eða gufa. Í þessum umbrotum  verður oft til mikið litaspil semvekur mikla furðu og áhuga ljósmyndara. Þarna er fuglabjarg í Valahnjúk en þar var fyrsti viti landsins reistur árið 1878 en það þurfti að taka hann niður 1905 vegna hruns úr bjarginu eftir jarðskjálfta. Nýr viti var reistur árið 1908 sem í dag er einn þekktasti viti landsins. Eldey er undan landi með eina stærstu súlubyggð heimsins, en Eldey varð til við eldgos 1226 og Karlinn sem klýfur ógnar háar öldur NAtlantshafsins. Neðan Bæjarhóls þar sem Reykjanesviti rís er náttúrulaug sem Grindvíkingar lærðu  að synda í á árum áður. Reykjanesgarðurbýr því yfir gríðarlegum tækifærum fyrir ferðaþjónustuna,“ segir Kristján.

Reykjanesið logaði


Kristján segir að Reykjanesið sjálft sé jarðfræðilega mjög sérstakt á heimsvísu því þar gangi N-Atlantshafshryggurinn á  land í orðsins fyllstu merkingu.“Stórbrotin náttúra svæðisins og sérstakar aðstæður skapast hér þar sem náttúran og orkan úr iðrum jarðar mætast. Jarðmyndanir með stórbrotnum og víðfeðmum hraunum, fjölbreytilegum hellum, eldstöðvum og hverum af ýmsum gerðum. Samspil litaflóru háhitasvæðanna skartar sínu fegursta hér sem gerir þetta svæði að paradís ljósmyndarans. Gróðurfar er mjög fjölbreytilegt innan um svarta sanda og úfin hraun sem standa þverhnípt í sjó fram og skarta stórum fuglabjörgum eins og Krýsuvíkurbergi og Hafnabergi. Reykjanesið er jarðfræðilega séð einn yngsti hluti landsins þar sem svo fjölmenn byggð er. Hér eru yfir 100 eldgígar með fjölbreyttum eldstöðvum og dyngjum með tilheyrandi hraunum. Elsta hraunið er trúlega frá ísöld úr Háleyjabungu og er bergtegund sem kallast pigrít og kemur beint frá möttli jarðar.Yngstu hraunin runnu um 1226 í svonefndum Reykjaneseldum en þá logaði Reykjanesið í orðsins fyllstu merkingu. Eldurinn gekk upp eftir Reykjanesinu í norðaustur og austurundir Stóra- Skógfell þ.e. langt austur fyrir þar sem núverandi Grindavíkurvegur liggur. Nokkrum árum áður nánar tiltekið árið 1151 logaði Reykjanesið frá Hafnarfirði í austur að Undirhlíðum og þaðan niður í sjó vestan við Krýsuvík þar sem Ögmundarhraun rann í sjó fram. Reykjanesið er því mikil hraunhella misjafnlega gróin þar sem sjá má allar gerðir af hraunum  en í þessum hraunum hafa fundist yfir 200 hellar. Á ysta hluta Reykjanessins nánar tiltekið frá Reykjanestá að Krýsuvík eru þrjú háhitasvæði þar sem er mikill yfirborðshiti með tilheyrandi  hverum, litadýrð og síbreytilegri náttúru. Á einu slíku svæði er Bláa Lónið en vatnið og leirinn frá jarðvarmavirkjuninni í Svartsengi kemur þaðan. Ferðaþjónustan á Suðurnesjum og á Reykjanesi öllu tengist því   mjög þeim verðmætum sem tengjast  háhitasvæðum. Þar eru einsog fyrr er getið Bláa Lónið mest áberandi sem fjölfarnasti  einstaki ferðamannastaður landsins. Önnur háhitasvæði eru við Seltún við Krýsuvík og svo Gunnuhver yst á Reykjanesinu. Brúin milli heimsálfa tengist einnig jarðfræðinni mjög sterkt þar sem hún liggur á milli Evró-Asíuflekans og Ameríkuflekans þar sem jörðin gliðnar um 2 sentímetra á ári. Það má því segja að ferðaþjónustan á Suðurnesjunum sé mjög tengd jarðfræðinni,“ segir Kristján.

Uppbyggingin í höndum Suðurnesjamanna
Kristján segir að ímynd Reykjanessins hafi batnað mjög á undanförnum árum og þá sérstaklega í augum Íslendinga sem margir hafi haft fordóma gagnvart svæðinu. „Bæjarfélögin hér hafa lyft grettistaki í umhverfismálum sínum og þau öll orðin til fyrirmyndar. Ferðaþjónustan hefur einnig eflst mjög síðust árin og á það bæði við um afþreyingu og þjónustu við ferðamenn á öllum sviðum. Mjög vegleg söfn og sýningar hafa risið hér og gönguleiðir um allt Reykjanesið hafa verið stikaðar og eru nú auðrataðar. Gistirými er gríðarlega mikið og nýting góð. Við hér höfum litið á uppbyggingu  ferðaþjónustunnar sem langtímaverkefni þar sem smám saman byggist upp sú þekking og reynsla sem þarf til að reka ábyrga og góða ferðamennsku. Uppbyggingin á svæðinu hefur verið stöðug og er nú að verða með því besta sem sjá má á landinu. Allt þetta mun koma ferðaþjónustunni á Reykjanesi til góða á næstu árum og bæta aðsóknina enn frekar. Bláa Lónið er eins og flestir vita fjölsóttasti ferðamannastaðurinn á landinu en án þeirra náttúrauðæfa sem eru á Reykjanesinu væri sá ferðamannastaður ekki til. Uppbygging Bláa Lónsins hefur einnig verið að langmestu leit í höndum Suðurnesjamanna og fyrirtækja í þeirra eigu. Uppbygging þar er eins og flesti vita einstök á heimsvísu og Bláa Lónið einn örfárra ferðamannastaða á Íslandi sem draga til sín erlenda ferðamenn með það eina markmið að komast í Lónið. Við teljum ekki sanngjarnt að taka Bláa Lónið út fyrir sviga þegar rætt er um áhuga ferðamanna á Reykjanesinu, Bláa Lónið er hluti ferðaþjónustunnar á Reykjanesi og byggt upp af þeim,“ segir Kristján.

Aðgengi fyrir alla


Hluti af uppbyggingarstarfinu felst í verkefninu ,,Aðgengi fyrir alla,“ en það felur í sér að helstu ferðamannastaðir á Suðurnesjum verði gerði aðgengilegir fyrir hreyfihamlaða. Aðgengi fyrir alla er nú að flestum helstu ferðamannastöðum svæðisins og má þar nefna Bláa Lónið, Saltfisksetrið, Duushús, Víkingaheima,  Byggðasafnið í Garði og sýninguna„Orkuverið jörð“ í Reykjanesvirkjun. Í fyrrasumar var opnað aðgengi fyrir alla að Garðskagavitanum gamla. Kristján segir að aðgengið að brúnni milli heimsálfa sé heldur bratt en þó fært öllum og stefnt er að því að laga aðgengið að Gunnuhver og Valahnjúk sem fyrst. Eins sé eftir að laga aðgengið að Fræðasetrinu. Að því loknu sé stefnt að því að fá aðgengisvottun frá Öryrkjabandalagninu og Ferðamálastofu. „Sérstaða Reykjanessins felst svo einnig í nálægðinni við Höfuðborgarsvæðið og að hér er stærsti alþjóðaflugvöllur landsins. Innan klukkustundar radíusar frá Suðurnesjunum búa 70% þjóðarinnar en samgöngur hingað eru mjög góðar með upplýstri hraðabraut þeirri einu sinnar tegundar á Íslandi. Reykjanesið er einnig tiltölulega lítið svæði þar sem finna má flest af því sem annarsstaðar býðst. Hér eru einnig meira framboð á gistirými en víðast annarsstaðar en s.l. sumar telst mér til að um 1200 gistirúm hafi verið tiltæk á  uðurnesjunum auk starfsemi sem tengist heilsuferðamennsku,“ segir Kristján.

Neikvæðri umræðu lokið
„Það skal viðurkennt að þeir sem hafa skrifað um Ísland sem ferðamannaland sleppa gjarnan Reykjanesinu úr umfjöllun sinni um landið þegar farinn er hringurinn. Sem dæmi þá sleppti Páll Ásgeir Ásgeirsson Reykjanesinu í ferðabókinni 101 Ísland áfangastaðir í alfaraleið um áfangastaði hringinn í kringum Ísland. Skáld eins og Örn Arnarsson taldi allt ljótt hér og beinlínis komið úr því neðra. Mikil og neikvæð umræða um bandaríska herinn lá yfir þessu svæðið eins og mara frá því í stríðinu þó hernum hafi í raun verið komið fyrir á landi Suðurnesjamanna að þeim forspurðum. Pólitískt var það íþrótt að tala illa um allt sem var staðsett nærri hernum og farnar sérstakar Keflavíkurgöngur frá Reykjavík til að níða allt niður sem hér var og mótmæla hernum. Hér dvöldu þúsundir Íslendinga í vinnubúðum eftir 1951 þegar bandaríski herinn kom aftur. Fólksstraumurinn var slíkur að allt tiltækt húsnæði var nýtt; hálfbyggð hús, hálfónýtar skemmur og braggar. Fólk bjó svo þröngt að í 14 fermetra herbergi voru 10-14 menn. Allt þetta fólk kom vegna atvinnuleysis heimafyrir og tók allri vinnu fagnandi. Svæðið fékk á sig þennan „Klondæk“ stimpil. Staðreyndin er samt sú að þetta átti engan vegin við um heimamenn sem þurftu nauðugir viljugir að taka á móti öllu þessu fólki þúsundum saman og gerðu sitt besta til að þeim liði vel, en nú er þessi tíma að baki og herinn farinn,“ segir Kristján.

Upplýsingar um svæðið eru mjög aðgengilegar bæði í bæklingum, bókum og á netinu; www. reykjanes.is.


Myndbönd

Tengt efni

Eldri tölublöð
Öll blöð í vefútgáfu

Netútgáfa. Samhliða prentaða blaðinu verður einnig hægt að nálgast netútgáfu af blaðinu á slóðinni www.landogsaga.is. Greinarnar verða bæði í pdf og HTML formi sem gerir þér til dæmis kleift að senda þær áfram og nýta í markaðsskyni. Netútgáfan verður ítarlegri og verður hægt að senda inn efni sem sett verður á vefinn, umfram það efni sem er í blöðunum. Þessi vefur mun síðan halda áfram að vaxa og dafna. 

© 2007 - 2012 Land og saga