Mörg eru ljónsins eyru. Eftir Þórunn Erlu Valdimarsdóttir

Glæsikonan og sjónvarpsþulan Guðrún Óðinsdóttir hefur örlög margra í hendi sér. Mennirnir eru allnokkrir og elska hana allir. Hverjum er hún verst? Hvern elskar hún mest? Fuglinn í hendi eða hinn í skógi?

Þegar maður finnst með höfuðið sundurskotið þarf rannsóknar-lögreglumaðurinn Leó að grafast fyrir um fortíð hins látna. Þórunn Erlu-Valdimarsdóttir vefur á snilldarlegan hátt örlög persóna sinna í sögu þar sem afbrýðisemi og græðgi ráða för.

Þórunn hefur áður sent frá sér rit af ýmsu tagi og hlotið fyrir þau margvíslegar viðurkenningar og verðlaun. Þessi skáldsaga kallast á við Kalt er annars blóð sem sótti efnivið sinn til Njálu en hér er leitað í Laxdælu.

****
„…breið skáldsaga um ástina og dauðann, eins og allar aðrar góðar sögur, og mörgum þrepum ofar í bókmenntastiganum en formúlubókmenntirnar.“
Friðrika Benónýsdóttir / Fréttablaðið

„…Þórunn hefur einstakt lag á að komast inn í hugarheim sögupersónanna og færa lesandann þangað með sér.“
Bjarni Ólafsson / Morgunblaðið

„… þetta er enginn venjulegur krimmi … hún skemmtir lesandanum á mörgum plönum, er spennandi, fyndin og alvarleg allt í senn.“
Jón Yngvi Jóhannsson / Ísland í dag (um Kalt er annars blóð)

Þórunn Erlu- Valdimarsdóttir


Eiginmaður deyr

Það er svolítið eins og skáldsaga Þórunnar Erlu- Valdimarsdóttur, Mörg eru ljónsins eyru, viti ekki alveg hvað hún vill vera þegar hún verður stór. Bókin er sjálfstætt framhald glæpasögunnar Kalt er annars blóð (2007) en þar færði Þórunn Njálu til samtímans og bjó út sem glæpasögu. Hér er það Laxdæla sem fær samskonar meðferð, en nú virðist sem höfundur hafi ekki alveg getað gert upp við sig hvort hún vildi skrifa nútímaútgáfu af Laxdælu eða glæpasögu og því virkar sagan dálítið jafnvægislaus, of mikil um miðjuna (svona svolítið eins og rannsóknarlögreglumaðurinn Leó). Þetta er ekki fyrsta bók Þórunnar sem vísar til Laxdælu því skáldsagan Alveg nóg frá 1997 gerir slíkt hið sama, þótt á annan hátt sé.

Sagan hefst á því að lík Kjartans finnst og löggan Leó úr Kalt er annars blóð er sendur á staðinn. Honum finnst þetta sérlega óþægilegt, því hann þekkir sögu Kjartans og Guðrúnar og hefur að auki sængað einu sinni hjá Guðrúnu. Líkið er því kviðmágur hans. Svo hefst eftirgrennslan og Leó spyr Hrefnu, konu Kjartans, út í samskipti hans við frændann og fornvininn Bolla, en í ljós kemur að þeir hafa átt sökótt vegna fjármála í kjölfar kreppunnar. „En sagan er lengri” segir Hrefna. „Miklu lengri. Það tók mig tíma að átta mig á stöðunni sem ég lenti í, forsögu þeirra þriggja. Frændanna og Guðrúnar.” (15) Og Leó „teygir úr löppunum” og segir „Áttu kaffi? Ég hef nógan tíma.” (16) Og þar með hefst nútímaútfærslan á Laxdælu sem tekur næstu 230 síðurnar eða svo, en það er ekki fyrr en á blaðsíðu 257 sem glæpasagan fer aftur af stað; bókin er í heild 322 síður. Það er því ljóst að hlutur glæpasögunnar er ansi rýr, hún virkar meira eins og rammi utanum sagnagleði höfundar, sem nýtur sín til hins ýtrasta í því að fanga þessa fornu sögu inn í nútímann. Ég neita því ekki að ég hafði afskaplega gaman af, en þó truflaði það mig við lesturinn hversu mikla skemmriskírn glæpaplottið fékk.

Þess ber að geta að það er ekki bara Laxdæla sem breiðir úr sér á þessum 230 síðum, samhliða henni er sögð saga lögreglumannsins Leó. Að því leyti sver bókin sig í ætt við lögreglusögur í anda sænska parsins Sjöwall og Walhö og fleiri norrænna sagna sem fylgt hafa í kjölfarið (Mankell, Nesbø, Läckberg, Arnaldur, Ævar Örn), en einkenni þessarar undirtegundar glæpasögunnar er að lögreglufólkið sjálft er ekki síður til umfjöllunar en glæpurinn, fórnarlambið og rannsóknin. Þannig fylgjum við lífi Leós frá konu til konu, fylgjumst með vaxandi bumbu og átökum innan lögregluteymisins. Sagan er því öðrum þræði saga Leós, en nótt hans með Guðrúnu (sem þá var ekkja), eyðileggur endanlega samband hans við barnsmóður sína.

Guðrún er þekkt fjölmiðlakona og hittir Leó fyrst þegar eiginmaður hennar og tvö stjúpbörn farast í sjóslysi. Leó er fullur samúðar og hrifningar, en lesendur Kalt er annars blóð muna vel að hann er dálítið kvensamur. Síðan er lýst kynnum Guðrúnar af Kjartani og Bolla, samdrætti við Kjartan og vandamálum sem því sambandi fylgja. Foreldrar Kjartans eru nokkuð erfiðir og sonur Guðrúnar frá fyrsta sambandi þolir ekki Kjartan, en líkar vel við Bolla. Allt er þetta skemmtilega gert og forsaga ólíks uppruna þeirra frændanna er vel útfærð, meðal annars með því að láta Kjartan vera æstan sagnfræðing sem kynnir sér sögu forfeðra sinna. Þetta gerir hann þegar hann fer óvænt utan að ljúka doktorsnámi í sagnfræði og ætlast til að Guðrún komi með, þó án þess að hafa ráðfært sig við hana að neinu leyti. Guðrún er stórhuga og rokgjörn og samband hennar við Bolla kemur til af þessum ósanngjörnu kröfum Kjartans (hér er skemmtilegur viðsnúningur, en í Laxdælu er hún fúl yfir því að mega ekki koma með). Sambandið molnar svo þegar Kjartan snýr aftur, en ljóst er að það logar enn á milli þeirra tveggja.

Ég ætla nú ekkert að rekja þetta frekar, né fara út í frekari samanburð við söguna, því það er svo miklu skemmtilegra fyrir lesendur að gera það sjálfir, en bókin beinlínis kallar á allskonar upprifjanir og uppflettur, alveg eins og Kalt er annars blóð. Út af fyrir sig nægir það til að ‘gera’ söguna, en þó get ég ekki annað en harmað örlög glæpaplottsins.

Úlfhildur Dagsdóttir, nóvember 2010

Þórunn Erlu-Valdimarsdóttir fæddist þann 25. ágúst 1954 í Hafnarfirði. Hún lauk stúdentsprófi frá MH árið 1973. Var við nám í listasögu og myndlist við Instituto Allende í Mexíkó 1977 til 1978. Lauk BA-prófi í sögu og ensku frá HÍ 1979 og Cand Mag-prófi í sagnfræði frá HÍ 1983.

Þórunn var kennari við Héraðsskólann að Reykjum í Hrútafirði 1979 til 1980 og kenndi við MR 1984, en hefur síðan fengist við ritstörf.
Auk ýmissa bóka, ævisagna, ljóðabóka, glæpasagna og sögulegra skáldsagna hefur Þórunn ritað fjölda greina í innlend og erlend blöð og tímarit. Snorri á Húsafelli var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna, skáldsögur hennar Alveg nóg og Stúlka með fingur voru tilnefndar til Menningarverðlauna DV og sú síðari hlaut verðlaunin og var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.


Tengt efni

Eldri tölublöð
Efnisyfirlit
Öll blöð í vefútgáfu

Netútgáfa. Samhliða prentaða blaðinu verður einnig hægt að nálgast netútgáfu af blaðinu á slóðinni www.landogsaga.is. Greinarnar verða bæði í pdf og HTML formi sem gerir þér til dæmis kleift að senda þær áfram og nýta í markaðsskyni. Netútgáfan verður ítarlegri og verður hægt að senda inn efni sem sett verður á vefinn, umfram það efni sem er í blöðunum. Þessi vefur mun síðan halda áfram að vaxa og dafna. 

© 2007 - 2012 Land og saga